شنبه ٢٦ مرداد ١٣٩٨ -
»
دسترسی سریع
اخبار بسیج ملی فشار خون
درباره بسیج ملی کنترل فشار خون
 

بدون علامت بودن فشارخون بالا و عوارض جدی ناشی از عدم تشخیص و درمان به موقع آن، ضرورت طراحی و اجرای مداخلات اثربخش برای حساس سازی جامعه نسبت به موضوع اندازه گیری فشارخون را نشان می دهد. اجرای بسیج های اطلاع رسانی آموزشی (Campaign) از جمله راهکارهای تجربه شده برای ترغیب جوامع انسانی به مراجعه جهت اندازه گیری فشارخون و شروع مراقبت در صورت تشخیص فشارخون بالا به شمار می رود. می توان امیدوار بود که با طراحی و اجرای بسیج ملی کنترل فشارخون، گروه های هدف مورد نظر درباره فشارخون بالا حساس شوند و با مراکز تعیین شده از وضعیت فشارخون خود اطلاع پیداکنند. به این ترتیب، با شناسایی موارد فشارخون بالا و شروع مراقبت های استاندارد و مبتنی بر دستورالعمل های کشوری، گامی موثر برای کنترل این تهدیدی سلامت برداشته می شود. بسیج ملی کنترل فشارخون با هدف ارتقای آگاهی مردم ایران درباره فشارخون بالا، ترغیب آنان برای مراجعه به مراکز تعیین شده جهت اندازه گیری فشارخون، و شناسایی و پیگیری افراد دارای فشارخون بالا طراحی شده است. این برنامه از 27 اردیبهشت 1398 (مصادف با روز جهانی فشارخون) آغاز شده است و تا 15 تیرماه 1398 ادامه دارد. در این برنامه، همه ارکان مدیریتی، پشتیبانی و فنی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، دانشگاه‌ها/ دانشکده‌های علوم پزشکی سراسر کشور، و نیز سازمان ها و نهادهای دولتی و غیردولتی مرتبط با سلامت، بسیج می شوند تا فشارخون افراد 30 ساله و بالاتر، زنان باردار و مبتلایان به نارسایی کلیوی را اندازه گیری کنند و داده های آن را برای استفاده در برنامه های بعدی استفاده کنند.

 

 

الف- آموزش و اطلاع رسانی به گروه های هدف

بخش عمده برنامه ها در بسیج ملی کنترل فشارخون را برنامه های آموزشی و اطلاع رسانی تشکیل می دهد که شامل تدوین بسته های آموزشی و اطلاع رسانی، و انتقال محتوای آموزشی و پیام های اطلاع رسانی به گروه های هدف اختصاصی برنامه است تا اهداف مورد نظر برنامه حاصل شود.   در برنامه بسیج ملی کنترل فشارخون، با ترغیب افراد 30 ساله و بالاتر، زنان باردار و بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی برای مراجعه به ایستگاه های سنجش فشارخون در سراسر کشور، فشارخون این افراد اندازه گیری و ثبت خواهد شد و افراد مبتلا به بیماری فشارخون بالا پس از شناسایی، برای درمان مناسب ارجاع می شوند.

اهداف بخش آموزشی و اطلاع رسانی شامل دو هدف زیر است:

1.       افزایش آگاهی گروه هدف برنامه درباره بیماری فشارخون بالا

2.       ترغیب گروه هدف برنامه برای مراجعه به پایگاه های سنجش فشارخون

براساس اهداف کلی فوق، اهداف اختصاصی زیر را برای بخش آموزش و اطلاع رسانی می توان تعریف کرد:

1.       آگاهی 70 درصد گروه هدف برنامه از فشارخون، عوامل خطر، علایم بالینی، عوارض، روش تشخیص، و اقدامات درمانی مرتبط با آن

2.       دریافت محتوای آموزشی و پیام های برنامه توسط 70 درصد گروه هدف

3.       درک پیام های برنامه توسط 70 درصد افرادی که پیام ها را دریافت کرده اند

4.       پذیرش پیام های برنامه توسط 70 درصد افرادی که پیام ها را درک کرده اند

5.       مراجعه 50 درصد گروه هدف برنامه به ایستگاه های سنجش فشارخون

6.       آگاهی50 درصد گروه هدف برنامه از مقدار فشارخون خود

روش اجرای بخش آموزشی و اطلاع رسانی به شرح زیر است:

·         کارگاه آموزشی برای سنجشگران و ناظران برنامه

  افرادی که در بسیج ملی کنترل فشارخون به عنوان مجری یا ناظر همکاری می کنند، لازم است در کارگاه آموزشی شرکت کنند که براساس طرح درس مشخص و علمی طراحی و اجرا شده است. کارگاه ها در سطوح کشوری، دانشگاهی و شهرستانی برگزار می گردد و به شرکت کنندگان گواهی معتبر داده می شود. شرط به کارگیری افراد در برنامه بسیج ملی کنترل فشارخون، گذراندن دوره آموزشی و دریافت گواهی شرکت در آن است. شرکت کنندگان در این کارگاه آموزشی عبارتند از:

1.        ارائه کنندگان خدمات سلامت در خانه های بهداشت، پایگاه های سلامت و مراکز خدمات جامع سلامت: شامل پزشکان عمومی، کارشناسان و کاردانان بهداشتی، مراقبان سلامت، بهورزان و تیم های کمکی شامل پرستاران، ماماها، پیراپزشکان، تکنسین ها، بهداشتیاران، دانشجویان کارآموزی بهداشت عمومی

2.       ارائه کنندگان خدمات سلامت در بیمارستان ها و درمانگاه های دولتی: شامل پزشکان متخصص و عمومی، پرستاران و ماماها (که در بیمارستان های آموزشی تحت پوشش دانشگاه/ دانشکده علوم پزشکی دستیاران، کارورزان و دانشجویان کارآموزی پزشکی، پرستاری و مامایی به این گروه ها اضافه می شوند)

3.      ارائه کنندگان خدمات سلامت در بیمارستان ها و درمانگاه های تامین اجتماعی: شامل پزشکان متخصص و عمومی، پرستاران و ماماها (در بیمارستان های تامین اجتماعی که به آموزش دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی اختصاص دارد، کارورزان و دانشجویان کارآموزی پزشکی و پرستاری و مامایی به این گروه ها اضافه می شوند)

4.       ارائه کنندگان خدمات سلامت در بیمارستان ها و درمانگاه های نیروهای مسلح (سپاه، ارتش و نیروی انتظامی): شامل پزشکان متخصص و عمومی، پرستاران و ماماها

5.      ارائه کنندگان خدمات سلامت در مطب های شخصی: شامل پزشکان متخصص و عمومی، و کارشناسان مامایی

6.       داوطلبان مشارکت در اجرای برنامه: شامل دانش آموختگان و دانشجویان رشته های پزشکی، بهداشت عمومی، پرستاري، مامايي و پیراپزشکی

·         برنامه های آموزشی حضوری برای گروه های هدف برنامه

  سنجشگران برنامه بسیج ملی کنترل فشارخون در سطوح کشوری، دانشگاهی و شهرستانی در برخورد با گروه های هدف برنامه (افراد 30 سال و بالاتر، زنان باردار، بیماران مبتلا به نارسایی کلیوی) دو وظیفه اصلی برعهده دارند. اول، ایجاد ارتباط با گروه هدف و آموزش آنان براساس دستورالعمل ابلاغی، و دوم، اندازه گیری فشارخون گروه هدف براساس دستورالعمل اجرایی. برای اجرای درست و یکسان آموزش به مراجعه کنندگان سه روش زیر پیشنهاد شده است که جزییات آنها در کارگاه آموزشی ارائه می گردد:

1.        مداخلات مختصر

منظور از مداخلات مختصر، استفاده از مسیر کوتاه و مدت زمان کم برای انتقال محتوای آموزشی و پیام های برنامه به مراجعه کنندگان است. این نوع مداخلات در مراکز ارائه خدمات سلامت و توسط پزشکان، ماماها، پرستاران، مراقبان سلامت و بهورزان اجرا می شود. اساس این مداخلات را پرسش های هدفمند درباره فشارخون از تمام مراجعه کنندگان (صرفنظر از نوع شکایت یا علت مراجعه) تشکیل می دهد که براساس دستورالعملی ساده به اجرا در می آید. در این دستورالعمل به طور واضح و مرحله به مرحله به سنجشگران برنامه گفته شده است که سئوالاتی را بپرسند و براساس پاسخ مراجعه کنندگان، محتوای آموزشی و پیام های برنامه را به آنها منتقل کنند و مواد و رسانه های آموزشی را در اختیار آنان قرار دهند.

2.       آموزش های گروهی

یکی از اثربخش ترین روش های آموزشی، آموزش گروهی است که در آن، تعداد قابل شمارشی از افراد در مکانی مشخص جمع می شوند و آموزش دهنده براساس دستورالعمل اجرایی آموزش گروهی به آنان درباره فشارخون بالا، عوامل خطر، علایم بالینی، عوارض، تشخیص، و درمان فشارخون بالا آموزش می دهد. با توجه به پراکندگی گروه های هدف برنامه، آموزش های گروهی را می توان در موقعیت های زیر ارائه کرد:

·         مراکز ارائه خدمات سلامت: کارکنان بخش سلامت، برای مراجعه کنندگان خانه های بهداشت، پایگاه های سلامت، مراکز خدمات جامع سلامت، کلینیک های غیردولتی، درمانگاه های تامین اجتماعی، بیمارستان های دولتی و غیردولتی و نظامی، آموزش گروهی برگزار می کنند و آنان را درباره فشارخون آموزش می دهند.

·         محل های کار: کارکنان بخش سلامت یا افراد آموزش دیده، برای کارگران کارخانجات و کارگاه ها، و نیز کارمندان ادارات و سازمان ها آموزش گروهی برگزار می کنند و آنان را درباره فشارخون آموزش می دهند.

·         مراکز آموزشی: کلیه مراکز آموزشی که بزرگسالان در آن آموزش رسمی یا غیررسمی می بینند. حوزه های علمیه و کلاس های نهضت سوادآموزی می توانند مدنظر باشند. کارکنان بخش سلامت و یا افراد آموزش دیده از میان طلاب حوزه های علمیه و آموزشیاران نهضت، برای طلاب و سوادآموزان آموزش گروهی برگزار می کنند و آنان را درباره فشارخون آموزش می دهند.

·         مراکز تجمع گروه های هدف: کارکنان بخش سلامت و یا افراد آموزش دیده در مساجد، محل های برگزاری نماز جمعه، ورزشگاه ها، مراکز خرید، فرودگاه ها، ترمینال های مسافربری، و ایستگاه های قطار و مترو حضور دارند، آموزش گروهی برگزار می کنند و افراد را درباره فشارخون آموزش می دهند.

3.      همايش های آموزشی

  با برگزاری همایش های آموزشی و دعوت از گروه های هدف برای شرکت در این رویدادها، و استفاده از پزشکان و صاحبنظران آشنا به فشارخون، می توان محتوای آموزشی را به مخاطبان منتقل کرد. در کنار ارائه برنامه های آموزشی در همایش ها، می توان از محیط برگزاری گردهمایی برای انتقال پیام های برنامه و تحویل مواد و رسانه های آموزشی و اطلاع رسانی استفاده کرد. کنفرانس ها، سمينارها، کارگاه ها، ميزگردها، نمايشگاه ها و جشنواره ها با موضوع فشارخون بالا که در سطوح کشوری، دانشگاهی و شهرستانی برگزار می شود و انعکاس این رویدادها از طریق رسانه های همگانی به ویژه رادیو و تلویزیون، بخش مهمی از برنامه های آموزشی در برنامه بسیج ملی کنترل فشارخون را تشکیل می دهد. بسته آموزشی مورد استفاده در جلسات آموزشی گروهی برای همایش های آموزشی قابل استفاده است.

 

·         برنامه های آموزشی و اطلاع رسانی از طریق رسانه ها

  مواد و محصولاتی که پیام ها و محتوای آموزشی را به گروه هدف منتقل می کنند، رسانه نام دارند. رسانه ها را می توان برای آموزش در خانه، مراکز تجمع، محل های کار و محیط های آموزشی استفاده کرد. انواع رسانه ها در بسیج ملی کنترل فشارخون قابل استفاده است که برای انتخاب و استفاده از آنها دستورالعمل های اجرایی تدوین شده است. این رسانه ها عبارتند از:

1.       رسانه هاي نوشتاري: پمفلت، پوستر، تراکت کاغذی و پارچه ای، بنر، بیلبورد

2.       رسانه هاي ديداري شنیداری: کلیپ، فيلم کوتاه، فایل های تصویری و فایل های صوتی کامپیوتری و موبایلی

3.       رسانه هاي الكترونيكي: وبسایت، سامانه پیام کوتاه، شبکه های اجتماعی

4.       رسانه هاي همگاني: برنامه های راديویی و تلويزيونی، مطالب چاپ شده در مجلات و روزنامه ها

 

ب- اندازه گیری و ثبت مقدار فشارخون